Monthly Archives: Ιουλίου 2014

Ηλέκτρα Αποστόλου: Μια μονογραφία από τη Διδώ Σωτηρίου, για την οποία το ΚΚΕ δεν θέλει να ξέρει

Standard

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Ούτε καν εικονίσματα. Ξόανα από τα βάθη της αρχαιότητας. Αμορφα και άκαμπτα. Να ταιριάζουν παντού. Να μην κινούνται. Να μην έχουν βούληση, απόψεις, ιδέες. Να μην έχουν ζωή.
Υπερβολή θα πει κανείς. Αλλά, ας το αναλύσουμε λίγο. Ηρωας, σου λέει. Γιατί; Επειδή έδωσε τη ζωή του για τον λαό και για το κόμμα (με κάπα κεφαλαίο, ακόμα και όταν προφέρεται). Το ΚΚΕ δηλαδή. Δεν μπορείς παρά να συμφωνήσεις. Οποιος θυσιάστηκε για τις ιδέες του, που οδηγούσαν σε μια καλύτερη ζωή, είναι ήρωας. Χωρίς «αλλά».
Σε κανέναν όμως δεν αρκεί ένας ήρωας χωρίς ψυχή. Κι άλλωστε, όλοι είχαν πνοή πριν μετατραπούν σε ψυχρές, αδιάφορες φωτογραφίες. Χάρη σε αυτή την πνοή, σε όσα σκέφτηκαν, όσα συνέλαβαν με τον νου τους, όσα έκαναν, όσα δεν πρόλαβαν, στα λάθη, τις αδυναμίες, τη δύναμη, την πίστη και την αφοσίωσή τους παραμένουν ως ήρωες στο κοινωνικό υποσυνείδητο. Αλλά το κόμμα με το κάπα κεφαλαίο, τους θέλει εικονίσματα και ξόανα. Να μην έχουν υπάρξει άνθρωποι. Να μην έχουν έργο- διότι αυτό, ως γνωστόν, το κάνει το κόμμα. ‘Η, το κόμμα τους κάνει να το κάνουν. Ο,τι αφήνουν πίσω τους πρέπει να είναι το παράδειγμά τους, η αφοσίωση στο κόμμα, και μερικές φράσεις, που το κόμμα χρησιμοποιεί κατά το δοκούν. Για όλα αυτά, το ακόλουθο παράδειγμα:
Αθήνα, 1943 και 1944. Αντίσταση μαχητική, εναντίον των γερμανών κατακτητών και των ελλήνων συνεργατών τους. Τόσο, που οι ναζί τρομάζουν και, μερικές φορές, όπως στην αποστολή Ελλήνων σε γερμανικά εργοστάσια, υποχωρούν. Ιδιαίτερα το 1944, οπότε και η Αντίσταση μέσω του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου κορυφώνεται, η Αθήνα είναι νυχθημερόν στο πόδι. Συνθήματα στους τοίχους, από συνεργεία νεαρών, οι οποίοι συχνά πέφτουν από ριπές αυτομάτων, χωνιά (ο τηλεβόας της εποχής) τις νύχτες ώστε να πληροφορούνται οι υπόδουλοι τα ψέματα της φασιστικής προπαγάνδας, προκηρύξεις, παράνομες εφημερίδες, παράνομες αφίσες. Αλλοι τις γράφουν, τις σχεδιάζουν, άλλοι τις τυπώνουν, άλλοι τις διακινούν. Ένα μελίσσι σε όλες τις γειτονιές, κάτω απ’ τη μύτη του εχθρού «και με τη λόγχη πάντα στο πλευρό του», δίνει και τη ζωή του ακόμη για να φτάσει η παράνομη δουλειά της διαφώτισης σε όλες τις συνοικίες της πρωτεύουσας.
Πίσω από όλα αυτά, είναι μια υπέροχη γυναίκα, η Ηλέκτρα Αποστόλου. Επικεφαλής της Διαφώτισης, η Ηλέκτρα, αν και παράνομη, και μικρομάνα, κάνει τα πάντα ώστε να πετύχει ο σκοπός. Η ενημέρωση του λαού να είναι διαρκής και πλήρης. Μετέχει και η ίδια στο επικίνδυνο αυτό γαϊτανάκι, έχοντας επίγνωση των κινδύνων. Με προφυλάξεις, με σοβαρότητα, αλλά και με ορμή, η Ηλέκτρα «οργώνει» την Αθήνα, ψάχνει για ό,τι μπορεί να φανεί χρήσιμο στον αγώνα. Εργο αληθινά εθνικό, έργο τεράστιο.
Εβδομήντα χρόνια πριν, σαν χθες, η Ηλέκτρα συλλαμβάνεται κοντά στην πλατεία Βικτωρίας, πηγαίνοντας σε κάποιο κομματικό ραντεβού. Μεταφέρεται στο ξενοδοχείο «Κρυστάλ», στην οδό Ελπίδας, όπου λειτουργούν φυλακές της Γκεστάπο και των συνεργατών της. «-Πώς σε λένε; -Ελληνίδα! –Πού κάθεσαι; – Στην Ελλάδα! –Ποιος σου έδινε εντολές; -Η πατρίδα! –Ποιον υπηρετούσες; -Τον λαό!» βροντοφώναζε στον εχθρό, ενώ εκείνος τη βασάνιζε φρικτά. Σαν σήμερα τη σκότωσαν και πέταξαν το νεκρό κορμί της στον δρόμο.
Από αυτή την πλούσια δράση με τις πολυποίκιλες μορφές, κανείς δεν θα βρει περιγραφή, όσους «Ριζοσπάστες» ΚΟΜΕΠ και Οδηγητές κι αν ξεφυλλίσει. Η Ηλέκτρα είχε τη διαφώτιση, γράφεται και ξαναγράφεται. Η μεγάλη σημασία και οι αμέτρητες πτυχές, δεν παρουσιάζονται πουθενά. Διότι έτσι κι αλλιώς, το κόμμα διέταζε (και συνελάμβανε και σχεδίαζε). Η Ηλέκτρα, απλώς εκτελούσε. Μονάχα οι αγέρωχες απαντήσεις της στους ανακριτές της αναπαράγονται διαρκώς. Πράγματι, αξιομνημόνευτες. Πράγματι, κορυφαίες. Αλλά δεν αρκούν για να σκιαγραφηθεί η σπουδαία πατριώτισσα.
Η Ηλέκτρα, σε ολόκληρη την κατοχή, όπως και πριν από αυτήν, έδωσε τα πάντα στον αγώνα για μια άλλη Ελλάδα. Μια αδρότατη σκιαγράφηση της προσωπικότητάς της, καθώς και των τελευταίων στιγμών της, κάνει η Διδώ Σωτηρίου στο βιβλίο της «Ηλέκτρα» που εκδόθηκε από τον «Κέδρο» κάνοντας σε μερικές μόνο μέρες και δεύτερη έκδοση. Είχε περιληφθεί κάποτε σε μια ανθολογία και μετά δεν ξανακυκλοφόρησε, επομένως πρόκειται για ένα σχεδόν άγνωστο έργο.
Είναι, επίσης ένα έργο μοναδικό, στο οποίο η Διδώ, φίλη της Ηλέκτρας και συνεργάτιδά της, με τη σπουδαία πένα της παρουσιάζει τον Ανθρωπο, τη Μαχήτρια, την αφοσιωμένη Κομμουνίστρια. Ζεστή, τρυφερή γενναία, ανυπέρβλητη, ανυστερόβουλη, η Ηλέκτρα Αποστόλου ξεπροβάλλει μέσα από τις σελίδες ελκυστικά. Το βιβλίο διαβάζεται μονορούφι και είναι, εκτός από λογοτεχνικά έξοχο, και γεμάτο πληροφορίες για τη βιογραφούμενη και για την κατοχή, της οποίας κάλλιστα θα μπορούσε να αποτελέσει χρονικό. Είναι μια μονογραφία που έμεινε στις νεώτερες γενιές σαν παρακαταθήκη. Η Διδώ Σωτηρίου το έγραψε σαν αποχαιρετισμό στη φίλη και συντρόφισσά της στον αγώνα αλλά και σαν κατάθεση ψυχής για την αξία αυτής της μοναδικής Ελληνίδας.
Από τη μέρα που κυκλοφόρησε, κανένα κομματικό έντυπο δεν έχει κάνει καμιά αναφορά σε αυτό. Μέσα στον μήνα επετείου για την Ηλέκτρα, τον Ιούλιο, έγιναν δεκάδες κομματικές παρουσιάσεις βιβλίων που δεν έχουν και ιδιαίτερη επικαιρότητα (α, το ξέχασα, τα κομματικά βιβλία είναι πάντοτε επίκαιρα…) Ούτε μία για την «Ηλέκτρα» της Διδώς Σωτηρίου. Κατά την προσφιλή τακτική του κόμματος που θέλει να γράφεται με το κάπα κεφαλαίο, η έκδοση αυτή απλώς δεν υπάρχει.
Γιατί; Προφανώς γιατί δεν κυκλοφορεί από τη «Σύγχρονη Εποχή» (όπως άλλωστε και εκατοντάδες άλλα βιβλία συγγραφέων και ποιητών που πολλά έχουν προσφέρει στην υπόθεση του κομμουνισμού). Κυρίως όμως, επειδή το υπογράφει η Διδώ Σωτηρίου. Αλίμονο τώρα εάν διαφημίζαμε ό,τι έγραψε κάθε μη κομματικό μέλος (ή διαγραμμένο, ή διαφωνούσα, ή.. ή…) έστω και αν αποτελεί μνημειώδη σκιαγράφηση ενός αγωνιστή. Εστω και αν με τη ζωντάνια που είναι γραμμένο, στήνει την Ηλέκτρα Αποστόλου ακέραιη μπροστά στα μάτια των νεώτερων. Το κόμμα το βολεύουν τα ξόανα, το βολεύουν οι μάρτυρες που θυσιάζονται για να τους χρησιμοποιεί ως παράδειγμα για νέες θυσίες. Η πνοή των ανθρώπων, του θολώνει τους κομματικούς φακούς. Και δεν θέλει να τους καθαρίζουν τα μέλη. Γιατί, ποιος ξέρει τι μπορούν να δουν μετά. Μέχρι και την αληθινή ζωή.

Advertisements